دلایل افزایش نرخ ارز

به‌دنبال افزایش اخیر قیمت دلار و تاکید رئیس‌جمهوری بر کنترل آن ازسوی بانک مرکزی، کارشناسان دو راه در این زمینه مطرح می‌کنند که یکی مربوط به این است که قیمت‌گذاری ارز باید متناسب با نیازهای عمومی جامعه و ایجاد رفاه برای مردم باشد و دیدگاه دیگری نیز می‌گوید که تعیین قیمت ارز باید به بازار سپرده شده تا متناسب با نرخ تورم تعیین شود.

به گزارش بنکر (Banker)، یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش قیمت ارز در دو سال گذشته فشار روانی بازگشت تحریم‌ها علیه ایران و سرازیر شدن سرمایه‌های مردم به سمت بازار ارز بود که با افزایش تقاضا، قیمت نیز افزایش یافت. به‌تدریج با تغییر در سیاست‌های پولی و ارزی بانک مرکزی، آرامش به بازار برگشت و قیمت‌ها به تعادل رسید، به‌طوری‌که قیمت دلار که بسیار بالا رفته بود، به حدود ۱۱ هزار تومان کاهش یافت. 
البته در ماه‌های بعد، قیمت دلار با شیب کمی افزایش یافت و در قیمت حدود ۱۳ هزار تومان ثابت شد و تا چند ماه تغییر قابل‌توجهی در بازار ارز ایجاد نشد. اما در چند هفته گذشته، بار دیگر قیمت ارز نوسان پیدا کرد که به‌دنبال آن رئیس‌جمهوری بر ضرورت کنترل قیمت ارز و جلوگیری از افزایش نرخ آن، دقت عمل و هماهنگی نهادهای اقتصادی و نظام بانکی در این زمینه تاکید کرد. 
همچنین، تشدید فشار تحریم‌ها، شیوع ویروس کرونا، کاهش شدید قیمت نفت و اختلال در عملکرد تجارت کشور از جمله دلایل مهم نوسان قیمت‌ها از سوی رئیس کل بانک مرکزی عنوان شد. البته همتی این را هم گفته که مرزها به‌تدریج در حال بازگشایی هستند و به این ترتیب، بخشی از مشکلات مربوط به تجارت حل می‌شود و بازار نیز بهبود خواهد یافت. اکنون که کنترل قیمت دلار از سوی رئیس‌جمهوری مورد تاکید قرار گرفته، می‌توان بررسی کرد که آیا نرخ ارز باید تحت کنترل باشد تا به ثبات برسد یا بهتر است تعیین قیمت ارز به بازار و نوسان‌های آن سپرده شود. بااین همه، برخی از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که فنر بازار ارز درحال در رفتن است.

 

قیمت‌گذاری متناسب با نیاز جامعه
در این زمینه، حسین راغفر، اقتصاددان معتقد است که منبع اصلی تامین ارز در کشور منابع عمومی است؛ بنابراین اینکه تعیین قیمت ارز باید به بازار محول شود، اشتباه است، زیرا ارز متعلق به همه مردم جامعه است و قیمت‌گذاری آن باید متناسب با نیازهای عمومی جامعه و ایجاد رفاه برای مردم باشد، نه اینکه ارز در اختیار گروه‌های خاص قرار گیرد. 
به‌گزارش ایسنا، به‌گفته وی، قیمت ارز باید متناسب با نیازهای تولیدکنندگان تعیین و تقاضا برای کالاهای لوکس محدود شود. همچنین، در این شرایط درآمدهای ارزی باید بودجه‌ریزی و مشخص شود این ارز در چه اموری صرف شده است.

 

نمی‌توان نرخ ارز را سرکوب کرد
همچنین در این زمینه، محمد صادق‌الحسینی، اقتصاددان می‌گوید که تعیین نرخ ارز متناسب با نرخ تورم امر مطلوبی برای اقتصاد است. وی درباره پیامدهای تثبیت نرخ ارز در یک مدار مشخص ازسوی بانک مرکزی خاطرنشان می‌کند که به‌دنبال این امر، واردات کاهش پیدا می‌کند، زیرا زمانی که نرخ ارز سرکوب شود، واردات نیز هر روز ارزان‌تر می‌شود و تولید داخلی هم به‌دلیل تورم هر روز گران‌تر خواهد شد. به‌گفته او، سرکوب نرخ ارز باعث از بین رفتن ظرفیت اشتغال در کشور خواهد شد، زیرا منابع صرف پایین نگه داشتن نرخ ارز می‌شود و بدین‌گونه صنعت کشوری که منابع طبیعی دارد و می‌خواهد ارز را تثبیت کند، اما تورم بالایی دارد، از بین خواهد رفت. 


کرونا کارگزاران اقتصادی را بدبین کرد
عزیز آرمن، کارشناس دیگری است که نوسان‌های اخیر در بازار ارز و طلا را ناشی از مشکلات اقتصادی می‌داند که با بروز کرونا نوعی بدبینی در میان کارگزاران اقتصادی ایجاد کرده و علامت‌هایی مانند کسری بودجه و... که برای امسال پیش‌بینی شده، به این مشکلات دامن زده است. 
این کارشناس اقتصاد درگفت‌وگو با مهر با بیان اینکه بانک مرکزی تاکنون بازار طلا و ارز را سرکوب کرده است، می‌گوید: به‌طور قطع، در شرایط تورم، مردم سرمایه خود را به یک بازار وارد می‌کنند تا ارزش آن حفظ شود، از این‌رو کنترل بازارهای سوداگری نقش مهمی در جلوگیری از تورم دارد. 
وی با تاکید بر اینکه درحال‌حاضر ارز، یک نماد بین‌المللی و به‌نوعی حیثیتی است، معتقد است که بانک مرکزی رشد نرخ ارز را سرکوب کرده و اگر این بازار را با سیاست‌های شناوری کنترل کند، اثر مثبتی بر اقتصاد خواهد داشت، زیرا ارز چندنرخی و ۴۲۰۰ تومانی فقط رانت ایجاد می‌کند، هرچند نباید فراموش کرد که در نهایت بازار قیمت ارز را تعیین می‌کند. 
این اقتصاددان با پیش‌بینی از بازار ارز در سال ۹۹ گفت: به نظر می‌رسد نوسان ارز همچنان در سال ۹۹ وجود داشته باشد و موج روانی، ابتدا آن را بالا می‌برد و پس از مدتی دوباره کمی عقب‌نشینی می‌کند، اما به نرخ سال ۹۸ باز نمی‌گردد. بنابراین پیش‌بینی می‌شود قیمت دلار در پایان امسال حدود ۱۸ هزار تومان باشد و البته در برخی دوره‌ها قیمت آن ممکن است به ۲۰ هزار تومان هم برسد.
او درباره دلایل رشد قیمت دلار با وجود سرکوب نرخ از سوی دولت، نیز معتقد است؛ در سال‌های گذشته در قیمت دلار تورم انباشته شده و در صورت رها کردن بازار ممکن است با تورم امسال جمع و مانند یک فنر قیمت آن جهشی شود، بنابراین در صورتی که دولت کنترل ارز را در دست نگیرد، احتمال افزایش تورم ارز به بیش از ۳۰ درصد نیز وجود دارد. او درباره پیامدهای رشد نرخ ارز در زندگی مردم، اظهار کرد: امروز قشرهای گوناگون جامعه به سمت پایین حرکت کرده‌اند، به‌گونه‌ای که طبقه متوسط فقیرتر شده و دهک پایین هم به زیر خط فقر رفته است. 
آرمن با نگاهی به سیاست‌های که می‌تواند در امسال برای کنترل نقدینگی بکار گیرد، می‌گوید: دولت باید بخشی از دارایی‌هایش و بخشی از اوراق بدهی را در ماه‌های آینده عرضه کند و از طریق عملیات بازار باز با محوریت بانک مرکزی بخش دیگری از اوراق را عرضه کند تا بازار ساماندهی شود.

 

کنترل رشد هیجانی سایر بازارها
همچنین یک اقتصاددان دیگر با اشاره اینکه بازارها به یکدیگر متصل هستند، می‌گوید: در شرایط کنونی که بازارهای گوناگون با تورم بسیار بالایی همراه شده‌اند، این ظرفیت را در بازارهای ارز و طلا به‌وجود آورده که با کاهش کنترل دولت به‌شدت افزایش یابند. 
کامران ندری با بیان اینکه در یک مقطع زمانی قیمت مسکن همسو با بازار ارز به‌شدت بالا رفت و امروز این موضوع معکوس شده است، افزود: در سال گذشته با وجود اینکه قیمت دلار تورم بسیار بالایی نداشت، اما قیمت مسکن رشدی صددرصدی داشته و همین موضوع باعث ایجاد هیجان در بازار ارز شده است و با کمترین اثر، قیمت ارز به‌شدت افزایش می‌یابد.
وی با تاکید بر اینکه موفقیت سیاست دولت برای کنترل بازار ارز به سایر بازارها نیز بستگی دارد، تصریح کرد: اگر یک بازار با رشد هیجانی بالایی روبه‌رو شود، به‌طور قطع قیمت ارز و سایر بازارها نیز رشد خواهد کرد و این موضوع به صورت برعکس نیز اثرگذار است، به‌طوری که، وقتی قیمت ارز رشد بالایی دارد سایر بازارها نیز با تورم بالا روبه‌رو می‌شوند. 
ندری با نگاهی به چالش‌های پیش‌روی اقتصاد کشور در سال ۹۹، براین نکته تاکید دارد که اگرچه گفته می‌شود دولت بخشی از اعتبارات مورد نیاز بودجه را از بازارهایی همچون بورس و... تامین می‌کند، اما درآمدزایی در این نابسامانی اقتصادی فقط می‌تواند در یک مقطعی جوابگو باشد و پس از آن با تورم بسیار شدید و کسری بودجه روبه‌رو خواهد شد.


سخن پایانی...

 در ۳ ماه گذشته، قیمت دلار از ۱۳ هزار تومان افزایش یافته و حتی چند روزی مرز ۱۷ هزار تومان را هم رد کرده و دوباره با کنترل دولت کمی نرخ آن کاهش یافته است، اما به‌طور کلی سیاست‌های دولت در چند ماه گذشته به‌دلیل افزایش قیمت در تمام بازارها در عمل شکست خورده است. هرچند دولت با اشاره به فعالسازی بورس مدعی هدایت نقدینگی است، اما کارشناسان معتقدند بازار ارز، مسکن و... همچنان ملتهب هستند و ایجاد هیجان در آنها می‌تواند اثرات بدی بر قشرهای کم‌درآمد جامعه داشته باشد. 
با این اوصاف می‌توان گفت که تعیین قیمت ارز دو وجه دارد که اگر کنترل شود ممکن است پیامدهایی برای اقتصاد داشته و در غیر این صورت، قیمت ارز باید متناسب با تامین نیاز و رفاه مردم کنترل شود که شاید در تاثیر کنترل قیمت دلار بر آرامش این بازار تردید ایجاد شود.


ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
کد امنیتی:
SecImgSes
* نظر:
saman
نگاه بنکر
چهره های ماندگار